Krótko: strefa zagrożenia wybuchem określa, jaką kategorię musi mieć wentylator: w strefach 1 i 21 – kategorię 2 (2G lub 2D), w strefach 2 i 22 – kategorię 3 lub 2, w strefach 0 i 20 – kategorię 1. Oprócz kategorii trzeba dobrać grupę wybuchowości (dla gazów IIA, IIB, IIC, dla pyłów IIIA, IIIB, IIIC) i klasę temperaturową (T1–T6 lub temperaturę powierzchni w °C dla pyłów). Wszystkie te informacje są w oznakowaniu wentylatora, np. II 2G Ex h IIB T4 Gb.
Strefę wyznacza więc użytkownik, a na jej podstawie dobiera się wentylator o właściwym oznakowaniu. Do przekazania nam danych o strefie służy formularz klasyfikacji ATEX.
| Atmosfera wybuchowa występuje… | Gazy, pary, mgły | Pyły |
|---|---|---|
| stale, przez długi czas lub często | strefa 0 | strefa 20 |
| czasami, podczas normalnej pracy | strefa 1 | strefa 21 |
| nie występuje podczas normalnej pracy, a jeśli wystąpi – rzadko i krótkotrwale | strefa 2 | strefa 22 |
| Strefa | Wymagana kategoria | Poziom zabezpieczenia (EPL) |
|---|---|---|
| 0 (gazy) | 1G | Ga |
| 1 (gazy) | 2G lub 1G | Gb |
| 2 (gazy) | 3G, 2G lub 1G | Gc |
| 20 (pyły) | 1D | Da |
| 21 (pyły) | 2D lub 1D | Db |
| 22 (pyły) | 3D, 2D lub 1D | Dc |
Urządzenie wyższej kategorii można stosować w strefie o mniejszym zagrożeniu – wentylator 2G pracuje w strefie 1 i w strefie 2. Odwrotnie nie wolno. Litera G oznacza gazy, pary i mgły, litera D – pyły.
Grupa I dotyczy górnictwa (kopalnie z metanem). Wentylatory przemysłowe mają oznaczenie grupy II (gazy) lub III (pyły), z podgrupą:
| Podgrupa | Rodzaj substancji | Przykłady |
|---|---|---|
| IIA | gazy i pary najmniej łatwo zapalne | propan, metan przemysłowy, benzyna, aceton |
| IIB | gazy i pary średnio łatwo zapalne | etylen, eter dietylowy |
| IIC | gazy najłatwiej zapalne | wodór, acetylen |
| IIIA | palne cząstki lotne (włókna, kłaczki) | włókna tekstylne |
| IIIB | pyły nieprzewodzące | mąka, cukier, pył drzewny |
| IIIC | pyły przewodzące | pył metali |
Podgrupa „wyższa” obejmuje „niższe”: urządzenie IIB nadaje się też do IIA, a IIIB – do IIIA. Oznaczenie IIB + H2 oznacza urządzenie grupy IIB dopuszczone dodatkowo do wodoru (ale nie do acetylenu).
Klasa temperaturowa podaje maksymalną temperaturę powierzchni urządzenia. Musi być niższa od temperatury samozapłonu substancji występującej w strefie.
| Klasa | Maks. temperatura powierzchni |
|---|---|
| T1 | 450 °C |
| T2 | 300 °C |
| T3 | 200 °C |
| T4 | 135 °C |
| T5 | 100 °C |
| T6 | 85 °C |
Klasa „wyższa” (np. T4) spełnia też wymagania klas „niższych” (T1–T3). Dla pyłów zamiast klasy podaje się temperaturę w °C, np. T135 °C. Musi ona być niższa zarówno od 2/3 temperatury zapłonu obłoku pyłu, jak i od temperatury zapłonu warstwy pyłu (5 mm) pomniejszonej o 75 K.
Przykład: II 2G Ex h IIB T4 Gb
| Element | Znaczenie |
|---|---|
| II | grupa urządzeń – do stosowania poza górnictwem |
| 2G | kategoria 2, gazy – strefa 1 (i 2) |
| Ex h | rodzaj ochrony urządzeń nieelektrycznych (np. bezpieczeństwo konstrukcyjne) – dotyczy wentylatora jako maszyny; silnik ma własne oznakowanie Ex |
| IIB | grupa wybuchowości gazu |
| T4 | maksymalna temperatura powierzchni 135 °C |
| Gb | poziom zabezpieczenia urządzenia – odpowiedni dla strefy 1 |
Oprócz tego na tabliczce jest znak CE i symbol Ex w sześciokącie.
| Strefa | Oznakowanie |
|---|---|
| strefa 1 (gazy) | II 2G Ex h IIB T4 Gb |
| strefa 1, atmosfera z wodorem | II 2G Ex h IIB + H2 T4 Gb |
| strefa 21 (pyły) | II 2D Ex h IIIB T135 °C Db |
Inne wykonania ATEX – na zapytanie. Konstrukcja wentylatora przeciwwybuchowego ogranicza źródła zapłonu: stosuje się materiały nieiskrzące w strefie wirnika, silnik w wykonaniu przeciwwybuchowym i połączenie wyrównawcze (uziemienie). W wentylatorach chemoodpornych ATEX obudowa i wirnik są z antystatycznych tworzyw PE-el i PP-el.
Zobacz: wentylatory przeciwwybuchowe ATEX – promieniowe, chemoodporne, transportowe.
Wyślij zapytanie – możesz dołączyć wypełniony formularz klasyfikacji ATEX.
Tak. Urządzenie kategorii 2 może pracować w strefie 1 i w strefie 2 (odpowiednio 2D – w strefach 21 i 22). Do strefy 0 lub 20 potrzebna jest kategoria 1.
IIC obejmuje gazy najłatwiej zapalne, jak wodór i acetylen, i spełnia też wymagania IIB oraz IIA. Oznaczenie IIB + H2 dopuszcza urządzenie grupy IIB do wodoru, ale nie do acetylenu.
Maksymalna temperatura powierzchni wentylatora (klasa T) musi być niższa od temperatury samozapłonu substancji w strefie. Przykład: dla substancji o temperaturze samozapłonu 200 °C klasa T3 (200 °C) nie wystarcza – potrzebna jest co najmniej T4 (135 °C).
Użytkownik instalacji – w ocenie ryzyka i dokumencie zabezpieczenia przed wybuchem. My dobieramy wentylator do wskazanej strefy i substancji.
Tak, jeśli silnik jest dopuszczony do zasilania z przemiennika częstotliwości w wykonaniu ATEX. Sam falownik montuje się zwykle poza strefą zagrożenia wybuchem – falownik montowany w strefie musi spełniać wymagania dyrektywy ATEX.
Zespół Luftberg
